De Korea-oorlog, 1950-1953

Tijdens de onderhandelingen van Jalta was afgesproken dat de troepen van de VS en de SU Korea zouden bezetten in afwachting van de totstandkoming van een onafhankelijke, democratische Koreaanse regering. De scheidingslijn tussen de bezettingskrachten liep langs de 38e breedtegraad. Tot september 1948 bezette de SU Noord Korea, waarna zij de macht overdroeg aan de Koreaanse Volksrepubliek. Kim il Song werd de leider van de nieuwe regering. In Zuid Korea werd de macht, nadat de VN toch verkiezingen had laten in dit gebied - de SU had zich verzet tegen verkiezingen in Noord Korea -, overgedragen aan de Koreaanse Republiek onder president Syngman Rhee, die zich al snel ontpopte als een ware dictator. Pogingen om hem later te vervangen door een democratischer president mislukten alle, ook al probeerde de CIA menig complot of aanslag tegen hem te beramen.

Beide republieken eisten de soevereiniteit over het gehele eiland voor zich op. Overmoedig geworden door uitspraken van Acheson, die aan Zuid Korea voor de VS geen strategisch belang hechtte, vielen de Noord Koreanen Zuid Korea binnen. In drie dagen was Seoel onder de voet gelopen en binnen afzienbare tijd was bijna geheel Zuid Korea veroverd. De VS doen een beroep op de Verenigde Naties. Op voorstel van de USA besloot de Veiligheidsraad dan de leden van de VN troepen konden sturen om de Zuid Koreanen te steunen. Vijftien landen voldeden aan deze oproep. Truman besluit om direct troepen naar Korea te sturen. De SU was niet in staat deze maatregel tegen te gaan, omdat zij de zittingen van de Veiligheidsraad boycotte. De zetel van Taiwan in de Veiligheidsraad was haar een doorn in het oog. Maoïstisch China was hierdoor niet vertegenwoordigd. De Amerikaan MacArthur (1880-1964) kreeg het opperbevel over deze VN-troepen. Dit betekende dat de VS de militaire en politieke gang van zaken kon dicteren. Toch stonden de VN-troepen voor een zeer moeilijke opgave, temeer daar de USA - en met name het Congres - niet geneigd waren grondtroepen in te zetten tegen de Noord Koreanen. Tussen haakjes was het zo dat de USA voor de tweede maal in een onverklaarde oorlog terecht kwam. MacArthur weet met verve te verkondigen dat slechts een afsnijden van de aanvoerlijnen van de Noord Koreanen een overwinning bereikt kan worden. Bombardementen op hun Noordelijke bases (dus boven de 38e breedtegraad!) zouden hierbij noodzakelijk zijn. Door tweehonderd mijl ten Noorden van de bedreigde havenstad Poesan een amfibielanding bij de plaats Inchon te laten plaatsvinden weet MacArthur de Noord-Koreanen in het defensief te dwingen. Zij moesten zich nu zo snel terugtrekken dat de VN-troepen op 24 oktober 1950 het plaatsje Chosan aan de Yalu rivier bereikten. Deze rivier vormt de grens met Mantsjoerije. Dus niets meer over van containment... maar een ruime overschrijding van de 38e breedtegraad!

Ondanks waarschuwingen van de Chinese premier Chou En-lai en door onderschatting van de kracht van het Chinese leger, waren de Amerikanen doorgegaan met aanvallen op Noord Koreaanse bodem en bereikten vervolgens genoemde rivier. In de historiografie doet men het wel voorkomen of MacArthur op eigen houtje deze aanval doorzette en eveneens er niet voor terugschrok om aanvallen op bases op Chinees grondgebied uit te voeren. Laat er vooral geen misverstand over bestaan dat Truman wel degelijk ook uit was op de totale "bevrijding" van Noord Korea, maar hierbij tevens rekening diende te houden met de binnenlandse politieke verhoudingen en met de verhoudingen met de Europese bondgenoten. Het bereiken van de Yalu rivier was voor de Chinezen het moment om in te grijpen. Op 25 oktober werden de eerste "vrijwilligers" ingezet om de Noord Koreanen te helpen. Het Chinese leger kwam twee dagen later in actie en raakte in gevecht met een Turkse brigade bij Wavon, zonder direct over te gaan tot een offensief. Uiteindelijk zette China 180000 man in en riep ook nog eens 100000 reservisten op. Toch waren zij bereid in te gaan op een bemiddelingspoging van de VN - waar ze niet in de Veiligheidsraad mochten zitten, noch lid zijn van de VN zelf - over zowel Formosa als Korea. Dit was niet naar de zin van noch Truman noch MacArthur (vanwege het binnenhalen van een forse bewapening om zo het opdringend communisme het hoofd te bieden). Een groot offensief werd op gang gebracht en de Chinese delegatie werd in New York geconfronteerd met krantenkoppen waarin MacArthur beloofde dat onze jongens met Kerstmis thuis zouden zijn, nadat zij weer aan de Yalu-rivier hadden gestaan. Het offensief mislukt echter en de overmacht aan mankracht van China wordt de VN-troepen bijna de machtig. MacArthur roept op om nu China de oorlog te verklaren. Truman schrikt hiervoor terug, bevreesd voor een mogelijk oorlog met China én Rusland. Truman had belooft alleen Zuid Korea te willen bevrijden, maar helemaal is de hoop op een terugdringen van het communisme niet, getuige een uitspraak tijdens een persconferentie, waarin Truman verklaarde dat MacArthur atoomwapens zou mogen gebruiken, indien de VN militair ingrijpen tegen China zou toestaan. Bovendien voegde hij daar nog aan toe dat het overwegen van het gebruik van atoomwapens altijd nog kon plaatsvinden. Per slot van rekening was de atoombom één van de wapens waarover de USA kon beschikken... De Europese bondgenoten en vooral Attlee was furieus over deze gang van zaken. Truman en Acheson probeerden door een versnelling van hun politieke program de tegenstanders de wind uit de zeilen te nemen. Eind januari 1951 waren ze zo ver, dat Truman de hele natie in termen van de Koude Oorlog liet denken en werken. Hij had uitgebreide volmachten gekregen van het Congres, de defensiebegroting bedroeg nu $ 50 miljard, twee extra divisies werden naar Europa gestuurd, bases in Marokko, Libië en Saoedi Arabië, uitbreiding van het leger met 50% tot 3,5 miljoen manschappen, een eenzijdig vredesaccoord met Japan; hulp aan Frankrijk in hun strijd tegen de Vietminh, toelating van Griekenland en Turkije tot de NAVO en zelfs hulp aan Franco in ruil voor militaire bases in Spanje. Ondanks deze indrukwekkende lijst, waarmee Truman aan de USA zowel macht gaf als een politieke doctrine ontbrak één element: namelijk de politiek in uitvoering was veel te bescheiden. Psychologisch was de containment nogal onbevredigend: je werd in een passieve, afwachtende rol gedrongen.

MacArthur neemt met deze rol dan ook geen genoegen. Hij gaat in januari 1951 in het offensief en heeft de Chinezen en Noord Koreanen in maart al tot aan de 38e breedtegraad teruggedreven. De regering van de VS wil dan wel gaan onderhandelen maar MacArthur saboteert de pogingen on te komen tot een wapenstilstand en zet zijn offensief door boven de 38e breedtegraad. Hij gaat zelfs zo ver dat hij onvoorwaardelijke overgave eist. Deze wens kost MacArthur wel de kop. In april wordt hij door Truman ontslagen. Hij krijgt wel een heldenverwelkoming in Washington en was enige tijd de meest populaire man van de USA, vanwege zijn krijgshaftige taal!

In het politieke debat in de VS ging het niet alleen om de suprematie van het politieke boven het militaire, maar ook om welke richting neemt de buitenlandse politiek: nadruk op Azië of op Europa? Toch waren het zijden van dezelfde medaille: de containment. MacArthur ging veel verder dan containment. Voor veel Amerikanen had Truman de overwinning laten glippen. Toch was het doel van Truman steeds opnieuw containment, zowel in Azië als in Europa. Opmerkelijk is daarbij dat het grootste gedeelte van het geld dat het Congres besteedde aan defensie niet naar Korea ging maar naar NAVO - dus Europa -, terwijl de meeste Amerikanen dachten dat dit aan de oorlog in Korea werd besteed. Indien de oorlog in Korea tot een abrupt einde zou komen dan zou Truman zijn alibi verliezen om zijn bewapeningsprogramma door te zetten. Vandaar dat Truman het aanbod voor een simpele militaire wapenstilstand van de kant van de SU afwees. Blijkbaar had Stalin de macht om aan China en Noord-Korea dit voorstel op te leggen (en daarmee bevestigde hij indirect het monolithische karakter van de communistische beweging in die jaren of zoals de Republikein Dewey zei: "Every time the Soviets make a peace move, I get scared ... Every time Stalin smiles, beware." ) De oorlog wordt dan ook voortgezet en met heel veel moeite en veel onderbrekingen worden er onderhandelingen gevoerd vanaf 10 juli 1951. Rond de 38e breedtegraad stabiliseren de fronten zich en het aantal Amerikaanse slachtoffers daalt naar een "acceptabel" niveau. De oorlog en de bewapening worden voortgezet. Truman krijgt gelijk, zelfs in de publieke opinie. De Koude Oorlog zou gevoerd worden aan de randen van beide imperia, waarbij de grootmachten zo min mogelijk zelf direkt betrokken waren. Was Truman zijn presidentschap begonnen als leider van een land dat zich verre wilde houden van de wereldpolitiek, aan het einde van zijn bestuursperiode was de USA de politieagent van de wereld geworden en op elk continent aanwezig. Het militair industrieel complex komt onder zijn bewind tot grote bloei.


terug